• Yaşlılık döneminde vitamin ve mineral gereksinimin artması temel olarak besinlerin seçimi,yetersiz besin tüketimi, besin öğelerinin emilimindeki yetersizlik, vücut direncinin ve bağışıklık sisteminin zayıflaması, kronik hastalıkların artması, hareketsizlik gibi nedenlere bağlıdır.
  • Vücut için gerekli olan D vitamini dışındaki vitamin ve mineraller eğer yaşlıda başka bir sağlık sorunu yoksa yeterli ve dengeli beslenme sayesinde sağlanabilmektedir.Şimdi gelin birlikte vitaminlerin  ruhumuza ve bedenimize etkilerini inceleyelim.

VİTAMİNLER

  • Vitaminler vücutta bir oranda sentezlenmeyen, yaşam için gerekli, çok küçük miktarlarıyla hücre metabolizmasında önemli tepkimeleri uyaran organik bileşiklerdir. Vitaminlerin çoğu vücut tarafından yapılamadığı için besinlerimizle alınması gerekmektedir
  • Yaşlılıkta Enerji alımına bağlı olarak tiamin , niasin , riboflavin miktarları azalabilir.
  • Yaşla vücuttaki B6 düzeyinde azalma olduğundan yaşlılıkta da B6 gereksiniminin artığı görüşü vardır.
  • Midenin işlevindeki değişime bağlı olarak b12 vitaminin biyoyararlılığı azaldığından gereksinme artabilir.
  • Yaşlılarda hemosisteinde artış olduğundan folik asit,riboflavin,B12, B6 vitaminleri artar.
  • Yaşlılıkta kronik hastalıklardan koruyucu antioksidant vitaminler (vit E ve C ) ile karotenoidler , flavonoidler ve folik asit alımının artırılması yarar sağlar.

Yaşlılık dönemi için vitamin gereksiniminde değişmeler ve günlük önerilen miktar

DEĞİŞME ÖNERİLEN MİKTAR
A vitamini BİRAZ ARTAR 15 mcgRE/KG
D vitamini ARTAR 10 mcg
E vitamini ARTAR 20-30 mg/gün
K vitamini DEĞİŞMEZ 90 mcg/gün
Tiamin DEĞİŞMEZ 1.0-1.2 mg/gün
Riboflavin BİRAZ ARTAR 1.2-1.3 mg/gün
Niasin DEĞİŞMEZ 13-15 mg/gün
B6 vitaminini ARTAR 0.02 mg/g protein
B12 vitamini ARTAR 2.5-3.0 mcg/gün
Folik asit ARTAR 400-500 mcg/gün
C vitamini ARTAR 90-100 mg/gün

 

 YAŞLILIKTA YETERSİZLİĞİ RİSK OLUŞTURABİLECEK VİTAMİNLER

D VİTAMİNİ

    Yağda eriyen ve kemik sağlığı için gerekli olan bir vitamindir. İnce barsaklardan kalsiyumun emilmesini ve kemik yapımında kullanılmasını kontrol eder. Yetersizliğinde kemik mineralizasyonu bozulur.

  • Yaşlılıkta kemik yoğunluğunun sağlanması,kırıklardan korunmada önemlidir.kalsiyum mekanizmasında etkili olduğu için osteoporozdan korunmada önemlidir. D vitamini Gereksinmemizin %90’ı deride güneş ışınları aracılığı ile sentez edilir . D vitamininin %10’luk kısmı ise besinler ile sağlanır .
  • Yaşlanma ile birlikte besinlerle alınan D vitamininin emiliminde ve deride sentez edilmesinde azalma oluşur. Ev veya kurum dışına çıkamayan yaşlıların veya yatağa bağımlı bireylerin doktor tavsiyesine göre ilave kalsiyum ve D vitamini almaları gerekmektedir. Bununla birlikte doktor tavsiyesi olmadan bilinçsiz bir şekilde, ilaç olarak fazla miktarda D vitamininin alınması kan ve idrarda kalsiyum düzeyinin artmasına, böbrek taşlarına ve kemik mineral yoğunluğunun azalmasına, eklemlerde ve yumuşak dokularda anormal kireçlenmeye neden olur.
  • D vitamini gereksiniminin karşılanabilmesi için haftada 2-3 kez ellerin, yüzün 20-30 dakika güneşlenmesinin sağlanması önemlidir

E VİTAMİNİ

  • Antioksidant etkisi ile hücre zarının yapısını korur ve yaşlanmayı geciktirir
  • Bağışıklık sisteminin güçlenmesinde önemlidir.
  • KVH dan koruyucudur
  • Alzeheimer gibi nörolojik hastalıklardan koruyucudur.
  • Kanserden koruyucudur (özelikle sindirim,prostat,akciğer)
  • Göz sağlığı için önemlidir(katarakt riskini azaltır)
  • Yüksek doz E vitamininin romatoid artirit hastalığının başlangıç aşamasında oksidan üretimini azaltarak hastalık belirtilerinin iyileşmesine katkı sağladığı belirlenmiştir

B6-B12-FOLİK ASİT

  • B6-B12-folik asit homosistein mekanizmasında etkilidir.
  • Plazma homosistein konsantrasyonu ile yaş ve cinsiyetin yakından ilişkili olduğu bilinmektedir.
  • Sağlıklı kişilerde homosistein düzeyi yaşamın ilk 40 yılı süresince sabittir ancak bu yaştan sonra (özellikle 70 yaşlarında) hızlıca yükselir.
  • B6,B12,folik asit homosistein mekanizmasında etkili olduğu için kvh dan,yaşla ilgili bazı nörolojik hastalıklardan(demans,alzheimer,inme,parkinson) koruyucudur.
  • Folik asit kan hücrelerinin yapımında önemlidir . Folat yetersizliğinde megaloblastik anemi(beyaz ve kırmızı kan hücrelerinin sayısı azalır) görülür.

B12 vitamini

  • Vitamin B12 tüm yaşlarda yaşam fonksiyonların sağlıklı şekilde devam etmesi için temel role sahiptir ve eksikliği özellikle yaşlılarda kognitif fonksiyonlarda bozulmaya ve  çeşitli nörolojik komplikasyonların ortaya çıkmasına  sebep olmaktadır.Şimdiye kadar dünyanın değişik yerlerinde yapılan  epidemiyolojik çalışmalarda vitamin B 12 eksikliği  prevelansı ile ilgili belirlen değerler çok farklı bulunmuş (%5-60). 1995’te yapılan Framingham çalışmasında yaşlılardaki genel prevalansın %20 olduğu bildirilmiştir . Toplum içinde aktif yaşayan yaşlılarda  prevelansın daha az (%12), hasta olan ya da bakımevlerinde yaşayanlarda ise daha yüksek (%30-40)  olduğu saptanmıştır.
  • B12 kan hücrelerinin yapımında önemlidir
  • B12 yetersizliğinde persiyöz(kırmızı ve beyaz kan hücrelerinin sayısı azalır şekili bozulur) anemi görülür.
  • B12 yetersizliğinde sinir sistemi bozuklukları görülür.
  • Sinir sistemi bozuklukları:myelinde oluşan bozukluk yüzünden kol ve bacaklarda duyu azalması , uyuşukluk , baş ağrısı ,depresyon , unutkanlık ve benzeri bilişsel yetersizlikler oluşur.bunlar genellikle yaşlılığın bir belirtisi olarak görülür ve önemsenmeye bilinir.
  • B12 yetersizliğinde nörolojik bulgular arasında Kognitif sendromlar (demans, hallusinasyon, psikoz, paranoya, depresyon, şiddet eğilimi, kişilik değişiklikleri) sık değildir , fakat  bu semptomların muhtemel nedeni vitamin B12 eksikliği olarak kabul edilir.
  • Günümüzde Vitamin B12 eksikliği demansın geri döndürülebilir nedenleri arasında sayılmaktadır.
  • C vitaminiAntioksidan bir vitamindir.
  • Vitamin C, bağ dokularını bir arada tutar yaşlılığın gecikmesinde etkilidir.
  • Bağışıklık sistemini güçlendirir.
  • Kanserden , Dejeneratif beyin hastalarından (demans) koruyucudur.
  • Vücudumuzda kan yapımı için gerekli olan demir ve folik asidin kana geçmesini kolaylaştırır ve kullanımını arttırır. Böylelikle kansızlığı önler.
  • Damar çeperlerini güçlendirerek kanamaya ve gözde katarakt oluşumuna engel olur
  • Kalp-damar sağlığı için önemlidir.
  • Meme kanseri ve güneş ışınlarının oluşturduğu deri kanserlerinin gelişimini yavaşlatır .
  • Vitamin E nin antioksidan etkinliğini artırır.

A vitamini

  • Vücudun hastalıklara karşı bağışıklık sistemi-nin oluşumunda yardımcıdır.
  • Gözlerinizin karanlıkta normal olarak görmesine ve alacakaranlığa alışmasına yardım eder.
  • Epitel (barsak,deri vb) doku yapımı, gelişimi ve korunmasında görev alır.
  • A vitamini yetersizliğinde böbreklerde, sindirim organlarında bozuk-luklar görülebilir.
  • Solunum ve üreme sistemi ile sindirim sisteminde; ağız, mide ve ince bağırsakların ve idrar yollarındaki deri ve dokuların sağlıklı bir şekilde devamlılığını sağlayarak, enfeksiyonlara karşı korur.
  • Karotenoid formları bir antioksidan olarak çalışırlar ve çeşitli kanser türleri ile yaşlanmaya bağlı hastalıklara karşı koruyucu etki gösterebilirler.

Yazar Hakkında

1991 yılında Konya' da doğdum.İlk ve ortaöğretimi Özel Diltaş Koleji'nde tamamladıktan sonra geri kalan eğitimimi Ankara'da devam ettim.2014 yılı Başkent Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik bölümü'nden mezun oldum.Mesleğine aşık biriyim.İnsanlara yararlı olduğumu gördükçe mesleğime sımsıkı sarılıyorum.Stajyerken gönüllü olarak birkaç hastanede çalıştım.Çeşitli konularda(talasemi hastalarında beslenme durumunun saptanması,ülser hastalığında probiyotik kullanımının etkisi,böbrek taşlarında beslenmenin önemi,besin alerjisi ve intoleransı vb.) seminerler hazırlayıp sundum.Gezmeyi dolaşmayı yeni yerler keşfetmeyi sevdiğim gibi gittiğim yerlerin yemeklerini de öğrenip menülerimde yer vermeyi severim. Hastalıklarda Diyet Tedavisinin Klinik Uygulamalara Yansıması Sempozyumu, Onkoloji Diyetisyenliği Kursu, 3. Ulusal Sağlıklı Yaşam Sempozyumu, Kardiyoloji Diyetisyenliği Kursu, Çocuk Hastalıklarında Beslenme Sempozyumu, Temel Nütrisyon Güz Kursuna ve ilk 1000 gün anne bebek beslenmesine katılıp sertifika aldım ve Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi ve Ankara Başkent Üniversitesi Hastanesi Tip 2 Diyabet Hastalarında Görülen Kronik Hastalıkların Belirlenmesine Yönelik Araştırması yaptım.Poster sunumumu da 1-5 Yaş Çocuğu Olan Annenin Beslenme Bilgi Düzeyinin Saptanması Araştırması üzerine yaptım.2015 yılında Başkent Üniversitesinde tezli yüksek lisansa başladım ve halen devam etmekteyim.Türkiye Diyetisyenler Derneği üyesiyim.

İlgili Yazılar

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.