D vitamini yağda çözünen, hormon niteliğinde bir vitamindir. Emilip taşınması yağ ve safra varlığında gerçekleşir . Bu nedenle yağsız diyetlerde ve safra yokluğunda D vitamini emilmesi güçleşir. Günlük D vitamini ihtiyacının %80-90’ı güneş ışınlarından elde edilmekte olup besin ve gıdalardan oldukça düşük bir miktar alınmaktadır. Yağlı balıklar, balık karaciğer yağı ve yumurta gibi çok az sayıda gıda doğal olarak vitamin D içermektedir. Çok az miktarda olmak üzere de et ve peynirde de yer alır. Vücuttaki en önemli görevi, kalsiyum emilimini artırarak kemik yapımına katkı sağlamasıdır. Bunun yanında  kas işlevini uyarmak, bağışıklık sistemini geliştirmek ve insülin salınımını uyarmak gibi çok önemli etkileri de görülmektedir. Yine özellikle yapılan çalışmalarda kanser gelişim riskini azalttığı görülmüştür. Son zamanlarda oldukça sık görülmeye başlayan Alzheimer ise; kişiyi adım adım yakın çevresinden, sonra kendinden uzaklaştıran, bir süre sonra da mevcut yaşamla ilgili anıların teker teker silikleştiği, en sonunda insanın kendini dahi tanımakta güçlük çektiği nörolojik bir hastalık türüdür. Özellikle yaşlı populasyonun arttığı topluluklarda önemli bir sağlık problemidir. Günümüzde Türkiye’de 300 bin civarında  Alzheimer hastası olduğu belirlenmiştir.Yapılan güncel çalışmalarda D vitamini eksikliği olan bireylerde Alzheimer gelişme riskinin 2 kat daha yüksek olduğu gösterilmiştir.  Kan şekerinin yüksek seyretmesi  beyinde birikerek Alzheimer’a neden olan maddelerin birikimini artıran bir durumdur. Kan şekeri dengesinin sağlanması insülinin dengeli şekilde salgılanmasına bağlıdır. D vitamininin görevleri arasında ise insülin salınımını uyarmak yer almaktadır.  Bu nedenle yeterli düzeyde D vitamini almak kan şekeri dengesine katkıda bulunarak Alzheimer’ı önlemede önemlidir. D vitamini beyinde düşünme, öğrenme ve davranışı etkileyen bazı metabolik yollarda görev almaktadır. Bu görevlerini ise beyinde bulunan reseptörleriyle yapmaktadır. İşte çalışmalar sonucunda Alzheimer hastası olan bireylerde bu reseptörler düşük miktarlarda bulunmuştur. Böylece Alzheimer’lı bireylerde D vitamininin eksikliği bir kez daha vurgulanmıştır. D vitamininin en etkin alım yolu günde en az 15-20 dakika güneş ışığına maruz kalmaktır, ancak  gibi yağlı balıklar, ve süt, kahvaltılık gevrekler , portakal suyu gibi besinler D vitamini açısından zenginleştirilmiştir. Bunun dışında Alzheimer önlenmesi ve tedavisinde antioksidanlardan zengin beslenmek gerekir. Antioksidan vitamin ve minerallerin eksiksiz tüketilmesi için çeşitliliğe yer vermek çok önemlidir. Çeşitli renklerde sebze-meyve tüketimi önemlidir. Yine omega-3’ün Alzheimer önlenmesi ve tedavisinde iyileştirici etkileri görülmüştür; bunu sağlamanın en etkili yolu ise haftada en az 2 kez özellikle D vitamini ve omega-3 ‘ü birlikte sağlayacak balık türleri (somon, ton balığı, uskumru, sardalya ) tüketmektir. Kan şekeri dengesini sağlamak için beslenme programında basit karbonhidratlar( şekerlemeler, meyve suyu, reçel, marmelat, pekmez, bal) yerine kompleks karbonhidratlar (sebzeler, kurubaklagiller, makarna, tahıl ürünleri) tercih edilmelidir. Özellikle temel besinimiz olan ekmek türünü tam buğday, tam tahıl, çavdar, kepek türlerinde ve bireye uygun miktarlarda tercih etmek hem kan şekeri dengesini sağlayacak; hem de vitamin-mineraller-posa açısından zengin beslenmemize yardımcı olacaktır. D vitamininin Alzheimer’ı önlemedeki etkileri ile ilgili ise daha fazla çalışma sürdürülmesi gerekmekle beraber önemli etkilerinin olduğu mekanizmalarla kanıtlanmıştır.

Yazar Hakkında

02.05.1993 tarihinde Alanya'da doğdum. İlk ve orta öğrenimimi Alanya'da tamamladıktan sonra Başkent Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nü tam burslu olarak kazandım ve 2015 yılında bölüm birincisi olarak mezun oldum. Şu an Alanya'da özel bir hastanede diyetisyen olarak görev yapmaktayım. Aynı zamanda Acıbadem Üniversitesi'nde kendi alanımda yüksek lisansımı tamamlamak üzereyim. Sitemizde siz değerli okurlarımızla beslenme ile ilgili doğru bilinen yanlışlar, öneriler ve sağlıklı yaşam gibi güncel konular hakkında paylaşımlarda bulunacağım. Bu uygulamanın siz değerli okurlarımız için faydalı olacağını umuyorum.

İlgili Yazılar

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.